Le professeur Mahougnon Sinsin vient de rendre publics les premiers morceaux de sa nouvelle série intitulée Dùxwì. Cette parution marque le début d’un cycle inédit où savoirs, mémoire et sensibilité se rencontrent pour offrir au public une œuvre profonde et vibrante. Un premier pas prometteur dans une série qui s’annonce déjà comme un véritable événement culturel et intellectuel
I.I
(Ɖiɖe Gm I.I.)
Nǔbyɔ́xa
É ɖɔ̀:
Dùnɔ kpodé un nyí
Có gbe ce hùn alì
Nú xwìfɔ lɛ́ bǐ ;
Xéɖéxéɖé gbe ce ɖì
Yì káká sá.
***
Túnmɔ̀
I.I.1.
Nyà ɖé jɛ̀ nyǐ :
Dànǔ-Alannǔ-Ɖíɖá !
É ɖɔ̀ gàn ɖé bà nyǐ hǔn
É ní jrɛ́ nǔ ayakatayajà
Ɖò fle mɛ ;
É jɛ̀ nyǐ bó nyí
Akà-Alannǔ-Ɖíɖá !
É fún lɛ̌n bó wlú tò ɔ́
Sɔ́ tò ɔ́ ɖ’áfɔ tɔn glɔ́
Mɛdidá gbɛ ma mɔ kpɔ́n
Dànǔwatɔ́, dàkáxótɔ́ kɛ́ ké
É fún lɛ̌n bó wlú tò ɔ́
Toví, tosì ɖò winwɛn wɛ
Toví, tosì ɖò aɖukún ɖù wɛ.
Jagloò asúká ɖé ka srɔ́
Fáví Akábá Yɛwùnmɛ srɔ́
Jogbevi Akábá cite aflá háwún
Dù gbɛ́ mɛtáfú, é ɖɔ̀
Dù gbɛ́ alannǔ bǐsésé !
Wùn kpàn gǒ, lì zà xá Akà
Jogbeví ɔ́ dǒ alɔ xá Alannǔ
Dànǔ-Alannǔ-Ɖíɖá ɖù kɔ́
Akà kú ajì, kú ahwàn.
Gelí ɖò sakaà có titígwetí
Nɔ lilɛ́ tà ní ì, hizí ayì ní ì
Ajinakú zé tà bɔ tí gboli hù tɛ́ ní ì
Tí Jogbe gelí ma sɛ̀ kpɔ́
Tí Jogbe xò adɔ̌ sɔ́nyi fiɔ xɔ̀ tà
Un ma nyí xɛ̀ tété, xɛ̀ vǔ ɖé
Tí Jogbe yì kpɔ̀n mɛ
Akà-Dǎnǔ sísɔ́.
Gbɛsù
Dù gbɛ́ mɛtáfú
Dù gbɛ́ alannǔ.
***
I.I.2.
É lɔ̀n nyɔ̌ ɖìsí xwé
É lɔ̀n nyɔ̌ amiɔ xwé
Asɔ ɖɔ ɖagbe ma bú
È wà lɔ́, è wà nú mɛ ɖesú
È sɛ̀n mɛ hwetɔ́n
È sɛ̀n mɛ hwecí
Alɔ yì we nɔ wà we
Un dó lankan dó mlá Sɛ́gbo
Un dó jɛ̌ dó ɖè adì nú mɛ
Asɔgo ɖɔ̀ ɖagbe ma bú
È d’álɔ mɛ ɖò ɖìsí xwé
Bó d’álɔ mɛ ɖ’amiɔ xwé
Un sɔ́ jɛ̌ bó lɔ̀n nyɔ̌
Un ɖè jɛ̌ bó nyí atíngo
Alɔ yì we nɔ wà we
Jogbe hùn ɖagbe lì ɖò hwetɔ́n
Gbe hùn ɖagbe lì ɖò lisají
Xwì we wɛ hwɛ̀n ɖó
È kán hwɛ̀n
È fɛ́ hwɛ̀n
Bɔ hwɛ̀nxlò dín
Asɔ ɖɔ ɖagbe ma bú
È wà ɖò ɖìsí bó wà ɖ’amiɔ
Gbɛ ná sú sikɔsikɔ.
Gbɛsù
Ɖagbe ma bú
Gbɛ ná sú dàndàn.
I.II.
(Ɖiɖe GY I.II.)
Nǔbyɔ́xa
Hǒxò lɛ́ yì Gbe xwé
Bɔ hòónɔ lɛ́kɔ yi Oyɛ xwé
Gbekplígbekplí xó wɛ.
***
Túnmɔ̀
I.II.1.
Tò wɛ yě tò sín dò
Ɖɔ̀ nǔ e jɛ̀ do ɔ́ mɛ é bǐ
Yě ná má ɖó zɛ̀ɛ́n pɛ́ɛ́
Yě ɖɔ̀ mɔ̌ nùgbó
Bó tò ɖó mɔ̌ gbesúgbesɔ̀
Gbekplígbekplí xó wɛ.
Gbe kpó Yɛkú kpán d’álɔ alɔ mɛ
Zìn alɔ d’akɔ́n bó dɔ̀ lé
Nǔ e jɛ̀ do ɔ́ mɛ́ é bǐ
Yě ná vlɔ́ ɖó we gɛ́gɛ́
Nǔɖògbɛ ɖěbǔ jɛ̀ do ɔ́ mɛ́ wé,
Acɔnkwín dàn ɖù ì !
Ɖɔ̀ mɔ̌ gúdó ɔ́, yě yì gbě
Lobo kùn do ɔ́ gɔ̀ngɔ́n
Kanlin ɖé hwihwé lɔ́,
É nɔ jɛ̀ mɛ
Làn ɖé dán bléblé lɔ́,
É nɔ flí jɛ̀ mɛ
Awà nɔ yì Ogbe xwé
Asá nɔ yì Yɛkú xwé
Gbekplígbekplí xó wɛ.
Sùn kpé ká wá yì
Aglà vívɛ́ná Gbe tɔn
Yì zunmɛ bó bú alì zànxwétè
Awě xò cukú b’ɛ́ flí jɛ̀ do mɛ
Nùmá hwenu sù ayǐhɔ́ngbe
Gbe wɛn wùvɛ́ bó savo
Oyɛ jrɔ́ bó ɖɔ gbeɖé !
Gbekplígbekplí xó wɛ.
Hlikɛ̀ tikpo tikpo já má
Asá yì dě, awà yì dě
Yɛkú ɖù étɔn ɖò fi è é nɔ ɖù gbɔn é
Jogbe sɔ́ étɔn yi ɖì ɖò alwɛ mɛ.
Azǎn jɛ̀ azǎn jí
Sùn kú wá yì
Yɛ’sì sín sùn nɔ te
É mɔ̀ hǒxò xò
Azǎn jɛ̀ azǎn jí
Yɛ’sì yì zunmɛ nàkí bá gbé
É klɛ́n afɔ bo jɛ̀ do mɛ
Zǎn kú dó Yɛkú, heelu !
Awě xò mɛ tɛ́ ka ɖié nya ?
Nùmá hwenu sù ayǐhɔ́ngbe
Gbekplígbekplí xó wɛ
Oyɛ blí gbò bó savo
À nɔ ɖù mɛ tɔn
Towe ɖuɖu hwenu sù
Yɛ blí gbò bó savo.
Tɔ́ví ɖɔ̀ : zǎn kú
Nɔví ɖɔ : ani wɛ ka ɖò zǎn mɛ ?
Gbe d’áyì dò, sè ayì bó ɖɔ̀
Dù gbɛ́ mɛ tà
Hwǐ ní nɔ akún mɛ
Un biɔ́ mɛ tà ǎ, gbeɖé
Loɔ́ hǒxò lɛ́ ná nyí ce.
É gbò gbɔn mɔ̌
B’ɛ́ nyí mɔ̌ ɖò fífá mɛ
Alɔ e kùn do è
Tlóló sú do ɖò fínɛ́.
Gbɛsù
a. Dù gbɛ́ mɛ hùhù.
Hwǐ ní nɔ akún mɛ.
b. Hlɔnbiba ma zé mɛ sù.
c. È lìn tamɛ cóbó d’akpá.
